Nieuwe Markt 35
Mariakerk
De voormalige Mariakerk (Nieuwe Markt 35) is het overblijfsel van een tegen de Lebuinuskerk gebouwde Laat-Gotische driebeukige hallenkerk. Deze parochiekerk is gesticht tussen 1235 en 1251 en werd door de stadsbrand van 1334 verwoest. Herbouw geschiedde waarschijnlijk in de vorm van een basilicale kerk met rechtgesloten koor, waarvan volgens archeologische opgravingen uit 1961 de zuidbreuk aansloot tegen de noordwestelijke traptoren van de Grote of Lebuinuskerk. Tussen 1400 en 1458 werd het middenschip vernieuwd. Vermoedelijk werd de noordzijbeuk aan het eind van de 15e eeuw verbreed en verhoogd als eerste fase van de verbouwing tot hallenkerk. Aan de westzijde verrees in 1484 een sacramentskapel. Nadat men aan het begin van de 16e eeuw definitief had afgezien van de bouw van een tweede westtoren aan de Sint Lebuinuskerk, kon in 1519-1520 een bredere zuidbeuk gebouwd worden met gewelven, steunberen en een tufsteen buitenbekleding. Op de tweede verdieping zijn nog de aanzetten van de tweede toren van de Grote of Lebuinuskerk te zien.
De voormalige Mariakerk (Nieuwe Markt 35) is het overblijfsel van een tegen de Lebuinuskerk gebouwde Laat-Gotische driebeukige hallenkerk. Deze parochiekerk is gesticht tussen 1235 en 1251 en werd door de stadsbrand van 1334 verwoest. Herbouw geschiedde waarschijnlijk in de vorm van een basilicale kerk met rechtgesloten koor, waarvan volgens archeologische opgravingen uit 1961 de zuidbreuk aansloot tegen de noordwestelijke traptoren van de Grote of Lebuinuskerk. Tussen 1400 en 1458 werd het middenschip vernieuwd. Vermoedelijk werd de noordzijbeuk aan het eind van de 15e eeuw verbreed en verhoogd als eerste fase van de verbouwing tot hallenkerk. Aan de westzijde verrees in 1484 een sacramentskapel. Nadat men aan het begin van de 16e eeuw definitief had afgezien van de bouw van een tweede westtoren aan de Sint Lebuinuskerk, kon in 1519-1520 een bredere zuidbeuk gebouwd worden met gewelven, steunberen en een tufsteen buitenbekleding. Op de tweede verdieping zijn nog de aanzetten van de tweede toren van de Grote of Lebuinuskerk te zien.
Ten tijde van de Beeldenstorm hield men op 12 september 1566 hier de eerste protestantse preek. Het stadsbestuur stelde de kerk daartoe open om ongeregeldheden te voorkomen. Op last van de centrale overheid werd in 1567 het protestantse geloof opnieuw verboden. In 1591 onttrok men de kerk wegens overtolligheid aan de eredienst. De banken en het orgel werden naar de Bergkerk overgebracht. Men overwoog volledige sloop, maar uiteindelijk werd in 1612 slechts de noordelijke zijbeuk verkocht voor de bouw van een rij woningen aan de Nieuwe Markt. Het middenschip werd van kap en houten gewelf ontdaan. In 1647-1657 werd de zuidelijke zijbeuk tot arsenaal ingericht.
De Mariakerk is in de huidige vorm dus slechts een deel van de oorspronkelijke kerk. Het voormalige middenschip is nu een binnenplaats waar rondom de resten van de voormalige kerk zichtbaar zijn. Vooral de tufstenen steunberen vallen op. Deze ruine van het middenschip is vrij toegankelijk voor bezoekers. 's Avonds is deze binnenplaats het decor van het terras van restaurant 't Arsenaal.
De voormalige zuidbeuk van de kerk wordt tegenwoordig multifunctioneel gebruikt voor culturele bijeenkomsten, vergaderingen en dergelijke. In 2023 was dit gebouw de "Hanze Hotspot"van Deventer ter gelegenheid van het Hanzejaar. Momenteel (2024) worden plannen uitgewerkt om in de Mariakerk een nog betere combinatie van exposities, bijeenkomsten en horeca te combineren.
De voormalige zuidbeuk van de kerk wordt tegenwoordig multifunctioneel gebruikt voor culturele bijeenkomsten, vergaderingen en dergelijke. In 2023 was dit gebouw de "Hanze Hotspot"van Deventer ter gelegenheid van het Hanzejaar. Momenteel (2024) worden plannen uitgewerkt om in de Mariakerk een nog betere combinatie van exposities, bijeenkomsten en horeca te combineren.